چرا پس از 40سال فهمیده ایم ارز ترجیحی زیان بار است و باید حذف شود؟
سیب پال: اظهارات اخیر رئیس دولت درباره ی فسادزایی ارز ارزانقیمت و لزوم بازبینی در شیوه اختصاص آن، از نظر محتوایی قابل تأمل و حائز اهمیت می باشد.
به گزارش سیب پال به نقل از خبر آنلاین روزنامه هم میهن نوشت: طرح این پرسش که «چرا باید به واردکنندگان، همچون واردکنندگان نهاده ها، ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی داده شود؟» پرسشی درست است؛ اما پرسشی که با تأخیری طولانی و بعد از تحمل هزینه های سنگین اقتصادی و اجتماعی مطرح می شود. اگر رئیس دولت فقط یک کنشگر جدیدالورود به سیاست بود، یا بدون سابقه حضور در نهادهای تصمیم گیری به قدرت رسیده بود، شاید این تأخیر چندان محل ایراد نبود.
اما دکتر پزشکیان سال ها نماینده مجلس شورای اسلامی بوده و در متن فرآیندهای قانون گذاری و تصمیم سازی کشور حضور داشته است. از چنین جایگاهی، انتظار آشنایی با بدیهیات اقتصاد سیاسی ایران، همچون دستاوردهای مخرب ارز ارزان قیمت، انتظاری غیرمعمول نیست.
سیاست اختصاص ارز رانتی ـ آن هم در قالب واردات کالایی ـ نه پنهان بوده و نه تازه. طی دهه ها، ده ها مقاله، گزارش پژوهشی و هشدار رسمی درباره ی فسادزایی، رانت آفرینی و اتلاف منابع ملی ناشی از این سیاست انتشار یافته است. نماینده ای که سال ها در مجلس حضور دارد، یا این هشدارها را دیده و شنیده و سکوت کرده، یا اساساً آنها را جدی نگرفته است.
در هر دو حالت، طرح انتقاد از موضع دولت، آن هم در وضعیت فعلی، ناگزیر این پرسش را به میان می آورد که چرا این بیداری چنین دیر رخداده است.
در آن سال ها، تراکتورهای تولید داخل که با ارز ارزان دولتی ساخته می شدند، بجای ورود به مزارع کشاورزی، سر از بازارهای غیرمولد درآوردند. قسمتی از این تراکتورها بصورت قاچاق از کشور خارج می شد و حتی با قیمت هایی چندده برابر در بازار ترکیه به فروش می رسید.
اکنون، بعد از حدود چهار دهه اجرای چنین سیاست هایی، رئیس دولت و رییس جدید بانک مرکزی از لزوم تغییر مسیر سخن می گویند و پیشنهاد می دهند که یارانه ارزی به انتهای زنجیره، یعنی مصرف کننده، منتقل شود؛ آن هم اگر اجرای عملی آن ممکن باشد. اصل این ایده، در نظریه اقتصادی، قابل دفاع است، اما مسئله اینجاست که این تصمیم نه از دل یک اصلاح ساختاری و تغییر پارادایم اقتصادی، بلکه در واکنش به تنگنای شدید منابع ارزی مطرح گردیده است.
خود مسئولان صراحتاً از محدودیت شدید منابع سخن می گویند؛ وضعیتی که بالاتر از آنکه محصول یک انتخاب آگاهانه باشد، نتیجه سال ها سیاستگذاری پرهزینه، همچون در عرصه سیاست خارجی است. در چنین شرایطی، حذف یا جابه جایی ارز ترجیحی، بیشتر یک تصمیم اضطراری بنظر می رسد تا قدمی حساب شده در راه اصلاحات پایدار.
مسئله اصلی، بالاخره، فقط اقتصادی نیست. ریشه این بحران به نحوه تنظیم رابطه کشور با جهان، سیاست خارجی و ساختار قدرت اقتصادی بازمی گردد. بدون حل این مسایل بنیادی، تغییرات مقطعی در شیوه اختصاص ارز، نه می تواند اقتصاد را «درمان» کند و نه حتی فرسایش آنرا متوقف خواهد ساخت.
تجربه نشان داده است که سیاستهای موقت و دوگانه، هرچند ممکنست برای مدتی فشار را کاهش دهند، اما راه گشا نیستند. اصلاح واقعی، نیازمند شفافیت، پذیرش مسئولیت گذشته و تغییرات ساختاری است؛ امری که بدون اجماع سیاسی و بازبینی جدی در رویکرد های کلان، دست نیافتنی خواهد بود.
منبع: سیب پال
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
جدیدترین مطالب مرتبط در سیب پال
نظرات بینندگان سیب پال در مورد این مطلب